يبوست يا خشكي مزاج مشكلي است كه به واسطه آن دفع مدفوع با سختي و درد همراه مي‌شود. به طور كلي، اگر كمتر از 3 بار در هفته دفع انجام شود و مدفوع سفت و خشك باشد، نشانه يبوست است.

خوشبختانه اكثر موارد يبوست موقتي است. به اين معني كه با ايجاد تغييراتي ساده در شيوه زندگي مانند انجام ورزش منظم و بيشتر و گنجاندن رژيم غذايي سرشار از فيبر، مي‌توان علائم ناشي از يبوست را كاهش دهد.

علائم

اين‌كه فردي هر روز دفع مدفوع نداشته باشد، لزوما به معناي يبوست نيست. اما اگر 2 مورد يا بيشتر از شرايط زير را تجربه كنيد، نشانه‌اي از بروز اين مشكل است. اگر دفع كمتر از 3 بار در هفته داريد، يا مدفوع شما سفت و خشك است، نشانه‌هايي از بروز اين مشكل وجود دارد. همچنين مجبور بودن براي زور زدن بيش از حد در حين اجابت مزاج و احساس تخليه ناكامل نيز مي‌تواند از ديگر علائم يبوست باشد.

مراجعه به پزشك

با اين‌كه يبوست اغلب آزاردهنده و ناراحت‌كننده است، اما اغلب افرادي كه با اين مشكل روبه‌رو هستند به پزشك مراجعه نمي‌كنند. بايد توجه داشت يبوست مزمن ممكن است منجر به بروز عوارضي شود يا نشانه‌اي از اختلالي جدي باشد كه نياز به درمان و رسيدگي جدي‌تري دارد.

پس اگر عوارض و علائمي كه بيان شد بيش از 3 هفته طول بكشد يا شديد باشد و يا اين حالات به يكباره و بي‌دليل شروع شده است، مراجعه به پزشك را فراموش نكنيد.

افراد مسن، كساني كه زندگي بي‌تحرك يا كم‌تحركي دارند، افرادي كه به هر دليلي محدود به رختخواب هستند، كساني كه رژيم غذايي‌شان فيبر كمي دارد و مايعات كافي مصرف نمي‌كنند، بيشتر در معرض اين مشكل قرار خواهند داشت. همچنين مصرف برخي داروها نيز موجب بروز اين مشكل مي‌شود.

پيشگيري

هميشه پيشگيري مقدم بر درمان است و بدانيد بسيار راحت‌تر خواهيد بود اگر از بروز اين مشكل در همان ابتدا پيشگيري كنيد. براي اين كار رعايت نكات زير مي‌تواند به شما كمك كند:

رژيم غذايي سرشار از فيبر: رژيمي سرشار از مواد غذايي حاوي فيبر مانند ميوه و سبزيجات در رفع اين مشكل بسيار مفيد است. براي جلوگيري از بروز برخي مشكلات، فيبر را به تدريج به رژيم غذايي خود اضافه كنيد.

ميوه و سبزيجاتي مانند سيب، هويج، كاهو، آلو، گلابي و برخي نان‌هاي سبوس‌دار براي كاهش و درمان يبوست مفيد است.

همچنين غذاهاي سرشار از چربي و قند و موادي كه فيبر كمي دارند ممكن است موجب بروز يا وخامت يبوست شوند. پس خوردن اين‌گونه مواد را محدود كنيد.

مصرف كافي مايعات: مصرف مناسب مايعات در پيشگيري از اين بيماري نقش مهمي دارد، اما مقدار دقيق مصرف آب و ساير مايعاتي كه انسان بايد هر روز مصرف كند، براي هر فرد متفاوت است و به عواملي از جمله سن، جنسيت، سلامت و ميزان فعاليت شما بستگي دارد. همچنين يادتان باشد مصرف مواد حاوي كافئين مانند قهوه را كاهش دهيد زيرا آب بدن را كم مي‌كنند.

ورزش و فعاليت بدني منظم: فعاليت و انجام منظم برنامه‌اي ورزشي مانند پياده‌روي، دوچرخه‌سواري يا شنا براي كمك به تحريك عملكرد روده مهم و مفيد است. حداقل 30 دقيقه ورزش در اغلب روزهاي هفته توصيه مي‌شود.

توجه به دفع: به دفع مدفوع بي‌توجهي نكنيد. هر چه زمان طولاني‌تر شود، آب بيشتري از مدفوع جذب شده و دفع آن سخت‌تر مي‌شود.

و باز هم فراموش نكنيد كه در صورت بروز مشكل مراجعه به پزشك و رعايت نكات و توصيه‌هاي وي ضروري است. در ضمن هنگام مواجهه با اين مشكل هرگز به صورت خودسرانه دارو مصرف نكنيد.

Mayoclinic‌
مترجم: نيلوفر اسعدي‌بيگي